کد خبر: ۴۷۴۸۸۷
تاریخ انتشار: ۰۵ آذر ۱۳۹۷ - ۰۹:۳۸

چند روز پس از آنکه سیا در گزارشی تلویحا از دخالت مستقیم بن‌سلمان در قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار سعودی در کنسولگری عربستان در استانبول پرده برداشت، دونالد ترامپ مقابل دوربین رسانه‌ها ایستاد و از مصمم بودنش به ادامه شراکت با سعودی‌ها گفت.

به گزارش شفاف، این اظهارات ترامپ واکنش منتقدان سرسخت او در کنگره را به دنبال داشت و آنها ترامپ را متهم کردند که تنها به خاطر مسائل اقتصادی از نقض صریح حقوق بشر توسط عربستان سعودی چشم‌پوشی کرده است. همین انتقادات باعث شد تا کمتر از سه روز بعد ترامپ یک دلیل محکم دیگر برای حمایت از سعودی در این پرونده بیاورد. او این بار دلیل حمایت از ریاض را به موجودیت اسرائیل پیوند زد. دونالد ترامپ که روز جمعه پس از برقراری تماس تلفنی با برخی اعضای ارتش آمریکا به مناسبت روز شکرگزاری با رسانه‌ها گفت‌و‌گو می‌کرد، تاکید کرد که اسرائیل بدون برقراری ثبات در عربستان و پایداری حکومت پادشاهی این کشور با مشکلات عدیده‌ای مواجه خواهد شد. 

او در ادامه توضیح نظرش در مورد گزارش سازمان امنیت آمریکا مبنی‌بر نقش ولیعهد سعودی در قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد حکومت عربستان گفت که تضعیف عربستان به معنای حذف اسرائیل است، آیا شما خواهان نابودی اسرائیل هستید؟ ولی تا زمانی که متحد پرقدرتی مثل عربستان در منطقه داریم این امر هیچ‌گاه محقق نخواهد شد. 

ترامپ افزود مساله این است که عربستان سعودی یاور بزرگ ما در منطقه است و بدون این کشور ما پایگاه بزرگی را از دست می‌دهیم. او بار دیگر تاکید کرد که بی‌تردید هیچ کشور بدون مشکلی در دنیا وجود ندارد ولی در مورد عربستان باید به تلاش این کشور برای حفظ قیمت پایین نفت ارج نهاد. ترامپ خطاب به منتقدان خود یادآور شد که اگر بخواهیم تنها بر اساس یکسری استانداردهای مشخص قضاوت کنیم آن‌گاه هیچ متحدی در دنیا نخواهیم داشت. 

او خاطرنشان کرد که آمریکا برای حفظ منافع خودش، اسرائیل و سایر متحدانش به روابط پایدار و حسنه با عربستان سعودی ادامه خواهد داد و قصد اعمال سختگیری‌های بیشتری علیه ولیعهد این کشور به دلیل وقوع حادثه قتل روزنامه‌نگار «واشنگتن‌پست» ندارد. او که پیش‌تر قتل روزنامه‌نگار منتقد سعودی در کنسولگری عربستان در استانبول ترکیه را «جنایت» توصیف کرده و از تنبیه سخت عاملان این جنایت گفته بود، چرا حالا که تقریبا ماهیت این جنایت مشخص شده، به دفاع از سعودی‌ها پرداخته است؟ برای پاسخ به این سوال، ادامه این گزارش را بخوانید.

**فواید عربستان برای آمریکا و اسرائیل
سال 2006 و در روزهای ابتدایی جنگ حزب‌الله لبنان با رژیم صهیونیستی، عبدالله بن جبرین، مفتی سعودی در اظهارنظری قابل تامل دعا برای پیروزی حزب‌الله در جنگ را «حرام» اعلام کرده بود! اما این همه آن چیزی نبود که ریاض در جنگ 33 روزه علیه حزب‌الله انجام داده بود. مقامات عربستان سعودی که گمان می‌کردند با این جنگ، حزب‌الله، جنبش مقاومت و هم‌پیمان ایران فلج خواهد شد، از رژیم صهیونیستی در این جنگ حمایت‌های ویژه‌ای کردند. 

همکاری ریاض و تل‌آویو که به صورت محرمانه صورت می‌گرفت نزدیک به 10 سال بعد از سوی عاموس یادلین، رئیس اطلاعات ارتش رژیم صهیونیستی بین سال‌های 2006 تا 2009 افشا شد. او گفت که عربستان در جنگ اسرائیل با حزب‌الله معروف به جنگ 33 روزه، از رژیم صهیونیستی حمایت اطلاعاتی کرده است. این مقام صهیونیست البته این را هم گفت که همکاری‌های اسرائیل و عربستان، به صورت مخفیانه انجام می‌شود: «این [همکاری] پشت‌پرده انجام می‌شود و اگر بین اسرائیل و فلسطین صلح صورت پذیرد، حدس می‌زنم که [این همکاری‌ها]، می‌توانند علنی هم شوند.»

**سوخت رایگان از طریق واسطه
علاوه‌بر کمک‌های اطلاعاتی ریاض به تل‌آویو در جنگ 2006، حکام سعودی در تمامی جنگ‌های رژیم صهیونیستی با گروه‌های مقاومت، از طریق واسطه‌ها به رژیم صهیونیستی سوخت رایگان صادر می‌کردند. دکتر علیرضا کوهکن، عضو هیات‌علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی در این باره می‌گوید: «عربستان سعودی در پنج دهه گذشته (بعد از دهه 70 میلادی) با چند اقدام مهم به حفظ موجودیت رژیم صهیونیستی کمک کرده است. اولین مورد آنکه ساده‌ترین و مهم‌ترین مورد است، حمایت اقتصادی از طریق بسته‌های انرژی از آمریکا و حتی در مواقع جنگ از اسرائیل بوده است. اطلاعاتی وجود دارد که نشان می‌دهد در جنگ 2006 با لبنان و همین‌طور در دو حمله‌ای که به غزه صورت گرفت، اسرائیل سوخت مورد نیاز خود را از طریق یک واسطه از عربستان آن هم به صورت رایگان دریافت می‌کرد.»

**تغییر جهت‌گیری افکار جهان اسلام
نفوذ عربستان سعودی در بخشی از جهان اسلام باعث شده این کشور در راستای مطالبات آمریکا و رژیم صهیونیستی، جهت‌گیری افکار عمومی بخشی از جهان اسلام را تغییر دهد. کوهکن در این‌باره می‌گوید: «کار مهم دیگری که عربستان در منطقه انجام داده تغییر جهت‌گیری افکار بخشی از جهان اسلام به‌خصوص اهل سنت است. ریاض به جای تنظیم افکار عمومی سلفی‌ها در مخالفت با اسرائیل، آنها را مشغول موضوعات دیگر می‌کند. ما بعد از سال 2003 این را به‌ویژه در منطقه به صورت آشکار دیده‌ایم. به جای اینکه گروه‌های تروریستی تحت حمایت ریاض مثل داعش، النصره و... بخواهند با اسرائیل بجنگند، در عراق، سوریه، لبنان و حتی در اردن عملیات انجام می‌دهند. این در حالی است که آنها می‌توانستند این عملیات‌ها را در مرزهای اسرائیل انجام دهند.»

**ضربه‌گیر محور مقاومت
دونالد ترامپ در بخشی ازگفت‌و‌گوی خود با رسانه‌ها یکی از دلایل چشم‌پوشی از نقش ریاض در پرونده قتل جمال خاشقجی را حفظ موجودیت رژیم صهیونیستی خوانده و تضعیف عربستان را به معنای حذف اسرائیل دانسته بود. در سال‌های اخیر ریاض در تقابل جدی با محور مقاومت به رهبری ایران در برابر توسعه‌طلبی‌های رژیم صهیونیستی و غرب در منطقه بوده است. این کشور در شورای همکاری خلیج فارس و در طرح جدید آمریکا یعنی «ناتوی عربی» محور اصلی اقدام علیه ایران و محور مقاومت است. تهاجم نزدیک به چهار ساله به یمن نیز در همین چارچوب تضعیف محور مقاومت صورت گرفته است. 

کوهکن در این‌باره می‌گوید: «نقشی که عربستان در منطقه در مبارزه با محور مقاومت دارد، بسیار ویژه است. عربستان سعودی نه‌تنها به لحاظ مالی قسمت زیادی از هزینه‌های مقابله با محور مقاومت را تامین می‌کند بلکه به لحاظ فکری و ایدئولوژیک نیز این کار را انجام می‌دهد. در بحث شیعه و سنی یا عرب و غیرعرب رسانه‌های سعودی به‌شدت در حال تقویت گسل‌های مذهبی و نژادی هستند. این موضوع در اثر‌گذاری قدرت محور مقاومت و بسیج‌کنندگی‌اش در بین مردم منطقه اثر‌گذار بوده است. این بخشی از اقداماتی است که عربستان انجام می‌دهد. بعضی از این اقدامات مانند صادرات سوخت مجانی به اسرائیل برای جنگ با بعضی از کشورهای عربی را مستقیما به نفع اسرائیل و بعضی را هم غیرمستقیم انجام می‌دهد. عربستان بر اساس رقابتی که با ایران دارد، به دنبال ضربه زدن به محور مقاومت است. بیشترین فایده این تقابل در منطقه را اسرائیل و آمریکا می‌برند.»

**ضرر به منافع برای آمریکا
با افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی به دنبال خروج آمریکا از توافق هسته‌ای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در توئیتی آمرانه از کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس که امنیت آنان توسط آمریکا تامین می‌شود خواست تا قیمت نفت را پایین بیاورند. افزایش تولید نفت از سوی عربستان و معافیت هشت کشور از تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران باعث شد نفت مازاد تقاضا در بازار انرژی، قیمت‌ها را کاهش دهد. با وجود تبعات کاهش قیمت نفت برای ریاض این کشور حاضر به پایان دادن به عرضه مازاد نفت در بازار نشد تا قیمت نفت به کانال 59 دلار در هر بشکه برسد. ترامپ البته خواهان کاهش بیشتر این قیمت نیز هست. 

به گفته کوهکن «وزیر نفت عربستان بعد از آنکه دولت ترامپ معافیت‌ها را اعلام کرد، گفت ما میزان تولید و صادرات‌مان را کاهش خواهیم داد تا جلوی کاهش قیمت‌ها را بگیریم، اما این اتفاق نیفتاد. این اتفاق در چارچوب تعاملات عربستان با آمریکا به‌خصوص الان که پرونده دخالت محمد بن‌سلمان ولیعهد سعودی در قتل خاشقجی مشخص شده، وسعت یافته است. به نظر می‌رسد با اتفاقات جدید یعنی تیم جدید حکام سعودی و نوع عملکرد آن چه در موضوع ترور و چه در موضوعاتی مثل جنگ یمن، هیات حاکمه عربستان به‌طور کامل به کسانی تبدیل می‌شوند که دستورات ترامپ را حتی اگر ضرر زیادی برای عربستان داشته باشد، اجرا می‌کنند.»

**خرید تسلیحاتی 450 میلیارد دلاری
پس از افزایش قیمت نفت در دهه 70 کشورهای عربی برای تامین امنیت خود با آمریکا قراردادهای هنگفت تسلیحاتی امضا کردند. هرچه دلارهای نفتی در ریاض بیشتر می‌شد رقم قراردادهای تسلیحاتی با واشنگتن هم بالاتر می‌رفت. این روند رو به رشد در دولت ترامپ بیش از سابق خودنمایی کرد و باعث شد دونالد ترامپ با خوشحالی در اولین سفر خارجی خود به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا به عربستان سفر کند تا بزرگ‌ترین قرارداد خرید تسلیحاتی را با حکام آل‌سعود منعقد کند. او که در مبارزات انتخاباتی عربستان را به «گاو شیرده»‌ای تشبیه کرده بود که باید شیر او را دوشید و در آخر سرش را برید، توافق 450 میلیارد دلاری تسلیحاتی با سعودی‌ها را به امضا رساند. 

این توافق دارای دو بخش است که بخشی از آن به ارزش 350 میلیارد دلار برای مدت 10 سال اجرایی می‌شود و بخش دیگر یعنی 110 میلیارد دلار آن به صورت آنی در سالی عملیاتی شده که بودجه نظامی این کشور 83 میلیارد دلار بوده است. حجم این قرارداد، بیش از دو برابر کل بودجه سال 2018 عربستان سعودی (208 میلیارد دلار) است که ملک‌سلمان پادشاه عربستان آن را بزرگ‌ترین بودجه تاریخ عربستان می‌داند.

ترامپ که سرخوش از این قرارداد هنگفت تسلیحاتی با سعودی‌ها بود مدتی بعد و در کاخ سفید در برابر دوربین‌های رسانه‌ها، با حالتی تحقیرآمیز کاتولوگ‌ سلاح‌های آمریکایی را به محمد بن‌سلمان ولیعهد عربستان نشان می‌داد و از او می‌خواست که سلاح‌های بیشتری بخرد. او با این حال در دو ماه گذشته در جمع هوادارانش بارها اعلام کرده که به پادشاه عربستان گفته است اگر حمایت‌های آمریکا نباشد، عربستان دوهفته هم دوام نمی‌آورد.

**ملک سلمان؛ قلک ترامپ
در کنار قراردادهای سنگین تسلیحاتی، دونالد ترامپ بارها به کشورهای عربی هشدار داده که باید هزینه‌های تامین امنیت خودتان را بپردازید. وی در یک مورد علنا از خروج قریب‌الوقوع نیروهای آمریکایی از سوریه خبر داد ولی پس از آن و با راضی شدن کشورهای عربی برای پرداخت هزینه عملیات‌ها در این کشور به سوریه حمله موشکی کرد و توانست مبالغ کلانی نیز برای کمک به حکومت شورای دموکراتیک سوریه که تحت حمایت آمریکا در شرق سوریه حکومت می‌کنند، به دست آورد. 

این البته یک سوی ماجراست. آمریکا می‌خواهد هزینه هر حرکتی در خاورمیانه را هم به گردن کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس بیندازد. بر همین اساس هم در نخستین سفر مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا به ریاض پس از قتل خاشقجی، آمریکا در قسط اول 100 میلیون دلار از ریاض برای نبرد در شرق سوریه دریافت کرد.

**بنگاه معاملاتی شخصی ترامپ
دونالد ترامپ در کنار درآمدهای میلیارد دلاری که از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس برای آمریکا جذب می‌کند، نیم‌نگاهی هم به پر کردن جیب شرکت‌های خود دارد. برخی نمایندگان آمریکا حالا که دونالد ترامپ حاضر نشده موضع محکمی در برابر جنایت سعودی‌ها در قتل خاشقجی بگیرد، به دنبال پیگیری تبادلات مالی شخصی ترامپ با سعودی‌ها هستند. آدام شف، عضو دموکرات کمیته اطلاعاتی مجلس نمایندگان آمریکا که قرار است ریاست این کمیته را برعهده بگیرد، در گفت‌وگو با روزنامه «واشنگتن‌پست» گفته که در کمیته اطلاعات مجلس معاملات مالی میان ترامپ و سعودی‌ها و نیز میزان تاثیر این معاملات بر تعامل او با پرونده قتل خاشقجی را بررسی خواهند کرد. 

علاوه‌بر این مجتهد افشاگر سعودی در گفت‌وگو با سایت خبری خلیج‌آنلاین، مدعی شده که محمد بن‌سلمان ولیعهد عربستان و محمد بن‌زاید، ولیعهد ابوظبی به ترامپ گفته‌اند اگر ولیعهد سعودی را در پرونده خاشقجی متهم معرفی کند، معامله‌های مالی، تسهیلات و امتیازاتی را که امارات به شرکت‌های ترامپ در داخل آمریکا و امارات ارائه می‌دهد، فاش می‌کنند. بر همین اساس هم ترامپ حاضر نشده برخلاف مواضع قبلی‌اش به ریاض در این پرونده فشار بیاورد. 
**نجات‌دهنده کسری تجاری آمریکا
پس از جنگ اعراب و رژیم صهیونیستی در سال 1973، کشورهای عربی تولید‌کننده نفت در واکنش به حمایت غرب از رژیم صهیونیستی، تحریم نفت را کلید زدند و هیچ نفتی به مقصد این کشورها صادر نکردند. این تحریم طی چهار ماه افزایش 400 درصدی قیمت نفت را به همراه داشت. پس از آغاز جنگ، مقامات آمریکایی به بهانه کمک به کاهش تنش‌ها در خاورمیانه پا به آنجا گذاشتند؛ این حضور برای آنها ثمربخش بود و منجر به توافقی میان این کشور و خاندان سعودی و حتی خاندان پهلوی شد تا این حکومت‌ها نفت خود را منحصرا در قبال دریافت دلار به فروش برسانند. در حال حاضر نزدیک به 40 درصد از معاملات جهان به دلار و حدود 30 درصد معاملات به یورو انجام می‌شود. 

اغلب این معاملات دلاری در بخش‌های مهمی چون نفت انجام می‌گیرد و ریاض و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس تاکید دارند پرداخت به دلار انجام شود. استفاده کمتر از دلار در مبادلات جهانی باعث خواهد شد تا کسری بودجه آمریکا هیچ‌گاه جبران نشود و تورم در داخل آمریکا افزایش پیدا کند. بر همین اساس آمریکا کشورهای هم‌پیمان خود را مجبور به فروش نفت در ازای دریافت دلار کرده است. 

آمریکا البته از توافق برای جایگزینی انحصاری دلار در ازای نفت که به «پترو دلار» موسوم شد، بهره فراوانی برد زیرا با چهار برابر شدن قیمت نفت، کشورهای صنعتی غربی برای خرید نفت به میزان سابق، مجبور شدند دست به استقراض دلار از آمریکا بزنند و به این شکل سرمایه‌های فراوانی را به این کشور منتقل کنند. علاوه‌بر این، درآمد هنگفتی که از طریق فروش نفت گران نصیب حکام کشورهای صادر‌کننده نفت شد، در چرخه «پترو دلار» صرف سرمایه‌گذاری در آمریکا و خرید سلاح از این کشور شد.

منبع: روزنامه فرهیختگان

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر: