کد خبر: ۴۹۸۱۸۰
تاریخ انتشار: ۱۷ آذر ۱۳۹۸ - ۱۷:۳۷

شب یلدا یکی از کهن‌ترین جشن‌های اصیل ایرانی است که از پیشینه قدیم ایران به یادگار مانده است. شب یلدا آخرین روز پاییز و شروع زمستان بوده و از غروب آفتاب سی امین روز آذر شروع و با طلوع آفتاب اولین روز دی به پایان می رسد.

 

این شب در واقع بلندترین شب سال است و با عبور از این روز کم کم شب‌ها کوتاه‌تر می‌شوند.  جشن یلدا دارای آیین و رسوم خاصی است که توسط ایرانیان انجام می‌شود. در این مقاله آیین و آداب شب یلدا را به اختصار توضیح می‌دهیم.

آیین و رسوم شب یلدا

نگاهی به جشن شب یلدا و فلسفه‌های زیبای آن

پیش از معرفی آداب و رسوم شب یلدا بهتر است بدانید تاریخچه شب یلدا به گذشته‌های بسیار دور بر‌می‌گردد. اما قدمت دقیق آن مشخص نیست. برخی باستان‌شناسان، تاریخ شب یلدا را هفت هزار ساله می‌دانند. آن‌ها به ظروف سفالی دوره پیش از تاریخ، استناد می‌کنند. این ظروف دارای نقوش حیوانیِ ماه‌های ایرانی، مانند قوچ و عقرب هستند. البته این نقوشِ در کتیبه‌ها و یافته‌های باستان‌شناسی کمیاب‌اند. اما باستان‌شناسان معتقدند، می‌شود آیین مربوط به شب یلدا را تا هفت هزار سال قبل، ردیابی کرد.

آیین شب یلدا

هر جشن و مراسمی آن هم جشن‌های کهن ایرانی مانند نوروز، چهارشنبه سوری یا شب چله دارای رسومی است که توسط مردمان مو به مو اجرا می‌شود. این رسوم از قدیم الایام به نسل امروزی با یادگار مانده‌اند و البته در طول هر چند دچار تغییراتی شده‌اند ولی هیچگاه اصل موضوع فراموش نشده است و تنها مواردی با گذشت زمان و به روز شدنِ خواسته‌ها به ارکان اصلی اضافه شده‌اند. برای مثال یکی از رسومی که جدیدا به به آیین شب یلدا اضافه شده است، هدیه دادن است. به این ترتیب که در پایان جشن هدیه‌ای کوچک به عنوان گیفت شب یلدا توسط میزبان برای مهمانان داده می‌شود. در ادامه آیین و رسوم شب یلدا را به اختصار توضیح می‌دهیم.

آتش و گرما

جمع شدن دور آتش و گرما یکی از رسوم اصلی شب یلدا بود که بعدا با گذشت زمان این آتش تبدیل به کرسی شد و در حال حاضر بخاری‌ها و سیستم‌های گرمایشی مدرن مجلس را گرم می‌کنند. آتش در گذشته نماد خورشید بود و برپا کردن آتش به خاطر پاسداشتش انجام می‌شده است. البته برخی هم عقیده دارند که آتش را برای برطرف کردن نحسی اهریمن و تاریکی روشن می‌کردند. وظیفه این آتش از بین بردن و فراری دادن تاریکی و نیروهای اهریمنی بوده است.

قصه‌گویی

در گذشته خانواده‌ها در این شب گرد هم می‌آمدند و بزرگترها برای همه قصه تعریف می‌کردند. مثل قصه‌های کوچک و داستان‌های غیر واقعی اند. بیشتر قهرمان‌های آن جانوران، دیوان و پریان هستند و برای سرگرمی و خوشایند کودکان گفته و یا نوشته می‌شوند.

فال حافظ

معمولا در شب‌های یلدا بزرگ فامیل به دیوان حافظ تفالی می‌زند. به این ترتیب که مخاطب فال نیت کرده و بزرگ مجلس این جمله یا شبیه به این را می‌گوید: ای حافظ شیرازی، تو کاشف هر رازی، من طالب یک فالم، بر من نظر اندازی…

بعد لای دیوان را باز می‌کند. غزل بالای سمت راست، جواب تفال است. اگر وسط غزل باشد، فال از ابتدای غزل که در صفحه پشت است، خوانده می‌شود. سه بیت از غزل بعدی نیز شاهد فال خواهد بود. بعد از خواندن غزل، فال را تفسیر می‌کند. اگر محتوای شعر مثبت باشد فال را خوب و اگر نباشد آن را بد می‌دانند. از آنجا که عمده غزلیات حافظ دارای محتوایی عرفانی، عاشقانه و امیدوارکننده است؛ فال‌ها معمولا روحیه بخشند.

هدیه دادن

فرهنگ گیفت دادن و هدیه دادن در شب یلدا خیلی وقت نیست وارد فرهنگ ما شده است. گیفت ها، هدایای کوچکی هستند که از طرف میزبان به رسم سپاس گزاری از حضور مهمان و عنوان یادگاری خاطره انگیز به آن‌ها داده می‌شود. گیفت‌ها انواع زیادی دارن که به سلیقه و فرهنگ و بودجه میزبان وابسته است. برای مثال شکلات سفارشی با طرح شب یلدا را می‌توان به عنوان یک گیفت خوراکی در نظر گرفت و یا از گیفت‌های تزئینی و دکوری به این منظور استفاده کرد.

شاهنامه خوانی

جزء جدایی‌ناپذیر دیگر شب یلدا، شاهنامه‌خوانی ست. این رسم از دیرباز در ایران رایج بوده. جذابیت شاهنامه‌خوانی به شیوه نقالی چند برابر می‌شود. متاسفانه این رسم نقالی در حال نابودی ست. باید خیلی خوش شانس باشید که در خانواده‌تان چنین فردی داشته باشید.

خوراکی های شب یلدا

از جذاب‌ترین آیین‌های شب چله، سفره شب یلدا و خوردنی‌های آن است. خوردنی‌هایی شامل آجیل مخصوص، میوه‌های خشکی از قبیل توت خشک، انجیر، برگه هلو و زردآلو، میوه‌هایی چون هندوانه و انار و انواع شیرینی. همه این‌ها جنبه نمادین دارند و نشانه، برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند.

*رپورتاژ آگهی

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر: