کد خبر: ۵۱۸۸۷۶
تاریخ انتشار: ۱۳ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۱:۱۳

رد یا تصویب کلیات بودجه در آیین نامه داخلی پارلمان ابهام‌هایی دارد که بهره برداری از آن نیاز به برداشت و تفسیر دارد

به گزارش شفاف، وکلای مجلس شورای اسلامی فردا (چهاردهم بهمن ماه) درباره نخستین لایحه بودجه دوره یازدهم پارلمان تصمیم‌گیری خواهند کرد. پس از ارائه لایحه بودجه ۱۴۰۰ در ۱۲ آذر ماه از سوی حسینعلی امیری معاون پارلمانی رئیس جمهور، نمایندگان مجلس هم در مدت زمان معین این لایحه را بررسی و پیشنهادهایشان را جمع آوری کردند که کمیسیون‌های تخصصی علاوه بر دریافت پیشنهادهای نمایندگان، با دعوت از مسئولان نهادهای مختلف و سازمان‌ها، گزارش بودجه‌ای نهادهای مرتبط با خود را به کمیسیون تلفیق ارائه دهند.

نحوه رسیدگی مجلس به لایحه بودجه

بر اساس بخش دوم قانون آیین نامه داخلی، برای تصویب بودجه سالانه کل کشور دولت باید حداکثر تا پانزدهم آذرماه هر سال لایحه بودجه سال آینده را به مجلس شورای اسلامی ارائه دهد و قوه مقننه هم به صورت یک شوری این لایحه تک ماده‌ای را در صحن علنی رسیدگی می‌کند.

در روش رسیدگی یک شوری، بررسی کلیات و جزئیات طرح یا لایحه، پس از ارائه گزارش کمیسیون مربوط در یک جلسه از مجلس اتفاق می‌افتد، اما در شیوه دو شوری با تصویب کلیات، طرح یا لایحه به کمیسیون خود باز می‌گردد و پس از بررسی در دستور صحن علنی قرار خواهد گرفت. 

ماده ۱۸۲ آیین نامه داخلی در تشریح نحوه رسیدگی به لایحه بودجه سالانه  به نمایندگان مجلس شورای اسلامی از زمان چاپ و توزیع این لایحه، پیوست‌ها و سوابق آن، ۱۰ روز فرصت بررسی و ارائه پیشنهاد به کمیسیون‌های تخصصی داده است تا این کمیسیون‌ها پیشنهادهای مرتبط با وظیفه، کارکرد و تخصص خود را دریافت کنند. کمیسیون‌های تخصصی هم حداکثر تا ۱۵ روز پس از از چاپ و توزیع لایحه باید گزارش خود را به کمیسیون تلفیق بودجه تقدیم کنند. 

کمیسیون تلفیق بودجه سالانه از ۴۵ نماینده (۹ عضو کمیسیون برنامه، بودجه  و محاسبات و ۳ نفر از هر کمیسیون تخصصی) تشکیل می‌شود که برای بررسی گزارش‌های کمیسیون‌های تخصصی و تهیه گزارش نهایی خود از تبصره به تبصره ماده واحده بودجه، فرصت ۱۵ روزه دارد؛ اما در صورت نیاز به رسیدگی بیشتر، با موافقت هیئت رئیسه پارلمان می‌توانند تا پانزده روز دیگر فرصتشان را تمدید کنند.  

اگرچه نمایندگان مجلس یازدهم در مورد رد یا تصویب کلیات لایحه بودجه ۱۴۰۰ اختلاف نظرهایی داشته و دارند، اما در نهایت کمیسیون تلفیق کلیات این لایحه را نهم دی ماه مصوب کرد و به بررسی جزئیاتش پرداخت. برخی نمایندگان با غیرواقعی دانستن محتوای بودجه، به رد لایحه و بعضی دیگر، به لزوم اصلاح آن ضمن تصویب کلیات معتقد بودند.

صحن علنی پارلمان در صورت تصویب کلیات لایحه بودجه سال آینده، علاوه بر رسیدگی به پیشنهادهای مربوط به درآمد‌ها و سایر منابع تأمین اعتبار بودجه عمومى دولت، سقف آن را هم تصویب و پیشنهادهای نمایندگان در مورد تبصره‌ها و ردیف‌های بودجه‌‌ای را بررسی خواهد کرد. البته بر اساس قانون، پیشنهادهای مطرح شده نباید مخالف محتوای قانون برنامه پنج ساله توسعه باشند.

الیاس نادران که به ریاست کمیسیون تلفیق بودجه رسیده است، چندی پیش در نطق میان دستور خود اعلام کرده بود که مجلس بودجه سال آینده را دو سقفی می‌کند. از سویی، پنج شنبه گذشته رحیم زارع سخنگوی کمیسیون تلفیق بودجه۱۴۰۰ هم در نشست خبری خود اعلام کرد که «برای ایجاد انضباط مالی، بودجه را دو سقفی در شش ماهه اول و دوم بسته‌ایم. البته در مورد ردیف‌های پیشنهادی دولت هنوز تصمیم نگرفته‌ایم.»

ابهام آیین نامه داخلی مجلس و اتفاقی که انگار پیش‌بینی نشده

اما پیش بینی آیین نامه درباره رد کلیات ابهام‌هایی دارد؛ آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی در در تبصره ۳ از بخش پهارم ماده ۱۸۲ بیان کرده است که «کمیسیون تلفیق موظف است گزارش خود را ارائه کند و گزارش مسکوت‌ماندن از کمیسیون تلفیق پذیرفته نیست. چنانچه گزارش کمیسیون مبنی بر رد کلیات لایحه باشد و در مجلس نیز کلیات لایحه به تصویب نرسد، مراتب به دولت اعلام می‌شود تا حداکثر ظرف مدت دو هفته لایحه را اصلاح و به مجلس ارائه کند و اگر کلیات لایحه به تصویب مجلس برسد، به کمیسیون تلفیق اعاده می‌شود تا ظرف مدت پانزده روز گزارش جدید را به مجلس تقدیم کند.»

ابهام آیین نامه در توضیح حالت سوم، یعنی برخورد کمیسیون تلفیق و صحن علنی با کلیات بودجه است؛ قانونگذار به صورت روشن بیان نکرده است که در صورت تصویب کلیات لایحه بودجه در کمیسیون تلفیق و رد آن در صحن علنی پارلمان چه اتفاقی خواهد افتاد.

مجلس دهم با کلیات بودجه ۹۹ چه کرد؟

سال گذشته کمیسیون تلفیق بودجه ۹۹ مجلس دهم با تصویب کلیات لایحه دولت گزارش خود را به صحن علنی آورد اما پنجم اسفند ۹۸  از مجموع ۱۹۱ نماینده آن نشست از پارلمان، تصویب کلیات بودجه نود و نه،  ۶۷  موافق، ۱۱۴ ‏مخالف و ۳  ممتنع داشت و رد شد.

رد کلیات بودجه ۹۹ دومین رد کلیات لایحه بودجه یک دولت در تاریخ جمهوری اسلامی به شمار می‌رود. ششم اسفند ۹۸ یک روز پس از رد کلیات بودجه ۹۹، علی لاریجانی رئیس مجلس دهم در آغاز جلسه علنی و در تشریح جزئیات نشست غیرعلنی گفت که «طبق تبصره ۳ ماده ۱۸۲ آیین نامه داخلی مجلس اگر کمیسیون تلفیق بودجه را رد و در نهایت صحن علنی مجلس هم به آن رای مخالف دهد، لایحه باید به دولت بازگردد، اما درباره این حالت که کمیسیون تلفیق، لایحه بودجه را تصویب کند، اما در جلسه صحن، نمایندگان آن را رد کنند، آیین نامه داخلی مجلس سکوت دارد؛ لذا در بررسی که در هیئت رئیسه مجلس و همچنین صحن مجلس انجام شد، به این نتیجه رسیدیم که لایحه پس از رد در صحن به کمیسیون تلفیق بازگردد و پس از اصلاح به صحن مجلس فرستاده شود.» 

بودجه ۱۴۰۰ و ابهام آیین نامه در رد و تصویب کلیات لایحه

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر: