کد خبر: ۵۳۲۲۲۶
تاریخ انتشار: ۳۰ مرداد ۱۴۰۰ - ۱۸:۳۲

ازدواج صوری یعنی ازدواجی که با هدف عشق یا رابطه جنسی یا زندگی مشترک انجام نمی‌گیرد، بلکه عقد یا ثبت عقد ازدواج، به دروغ و ظاهرسازی و با هدف استفاده از مزایای قانونی ازدواج صورت می‌پذیرد. طلاق صوری نیز به معنای حقیقی و اختیاری جدایی زوجین نیست. بنابراین اهداف ازدواج با طلاق صوری، مخالف ماهیت و آثار حقوقی خود ازدواج و طلاق است؛ به همین دلیل گاهی در ازدواج صوری شرط می‌گذارند که رابطه زوجیت و زناشویی وجود نداشته باشد. در ازدواج صوری مانند طلاق صوری اشکالات اخلاقی، شرعی و حقوقی وجود دارد و از نظر شرعی و قانونی باطل است. البته ازدواج یا طلاق مصلحتی یا اضطراری از نظر ماهیت و حکم، با ازدواج صوری، اکراهی و اجباری متفاوت است.

در این مطلب حکم حقوقی ازدواج و طلاق صوری را بیشتر بررسی می‌کنیم؛ اما برای خوانش مقالات حقوقی بیشتر و اطلاع از آخرین اخبار حقوقی و قضایی به پایگاه خبری یاسا مراجعه کنید.

ازدواج صوری در قانون

ازدواج و طلاق صوری را از چند منظر می‌توان بررسی کرد. یکی از این جهت که در طلاق یا ازدواج صوری قصد واقعی برای عقد ازدواج یا طلاق وجود ندارد و تشریفات قانونی یا شرعی آن به صورت ظاهری و فریبکارانه انجام می‌شود. دوم اینکه هدف از حالت صوری ازدواج و طلاق بر خلاف ذات و نتیجه اصلی عقد و پیمان ازدواج یا جدایی و طلاق است، بلکه هدف از این دو، تقلب نسبت به قانون برای رسیدن به امتیازها و مزایای قانونی (مانند اقامت، تابعیت و دریافت وام یا مستمری)، یا فرار از تکالیف قانونی است.

حال طلاق و ازدواج صوری را از این دو منظر در قانون مدنی بررسی کنیم.

قصد طرفین در ازدواج و طلاق صوری

اساسا همه عقدها و قراردادها تابع قصد طرفین آن است؛ یعنی اگر کسی می‌خواهد مالی را بخرد، به جای عقد بیع و قرارداد خرید، قصد و تصمیمش این نیست که عقد اجاره‌ای تنظیم و منعقد کند. همچنین هنگام بستن قراردادی که مطابق قصد طرفین است آنها باید به اصطلاح ایجاب و قبول (پیشنهاد و پذیرش) را به صورت جدی و با قصد بستن قرارداد انجام دهند.

درباره عقد ازدواج هم همین موضوع وجود دارد. در ماده ۱۰۶۲ قانون مدنی که در فصل شرایط صحت نکاح قرار دارد یکی از این شرایط را این می‌داند که الفاظ ایجاب و قبول به طور صریح و روشن بر قصد ازدواج دلالت کند. این ماده نشان می‌دهد که قصد واقعی برای ازدواج و استفاده از کلماتی که این قصد را آشکار کند جزو شرایط صحت ازدواج است.

در حالی که در عقد صوری ازدواج، طرفین هم قصد ازدواج به معنای واقعی آن را ندارند و هم هنگامی که الفاظی را برای ایجاب و قبول به کار می‌برند قصد جدی ندارند. و اگر وکیل هم بگیرند باز قصد جدی از سوی موکلان وجود ندارد. بنابراین ازدواج صوری شرط صحت ازدواج را ندارد و باطل است و اگر این موضوع کشف و اثبات گردد طبیعتاً آثار حقوقی آن و مزایای قانونی که طرفین یا یکی از آنها دنبال آن بوده است از دست می‌رود.

در ازدواج صوری گاهی هر دو طرف عقد از صوری بودن آن آگاه هستند و گاهی ممکن است یک طرف سعی کند طرف دوم را فریب دهد و به خاطر آن به طرف دوم نزدیک شود یا وعده‌های وسوسه‌کننده دهد. بنابراین در برابر این جور خواستگاری‌ها حواستان جمع باشد و برای مشاوره حقوقی تلفنی درباره مسائل مختلف ازدواج پایگاه اینترنتی یاسا را انتخاب کنید که متخصصان برجسته حقوقی سراسر کشور عضو آن هستند.

حکم طلاق صوری نیز مانند ازدواج صوری است. به همین دلیل در ماده ۱۱۳۶ قانون مدنی طلاق‌دهنده علاوه بر بلوغ و عدالت، لازم است قصد جدی برای طلاق داشته باید و البته مختار باید نه مجبور.

تقلب نسبت به قانون  در طلاق و ازدواج صوری

در قانون مدنی ایران از تقلب نسبت به قانون به معنای فرار از اجرای تکلیف قانونی صحبت اختصاصی نشده است اما در مواردی به مصادیقی از سوء‌استفاده از قانون در قراردادها و عقدها اشاره می‌کند که در آنها زمینه تقلب نسبت به قانون وجود دارد که معنای عام و کلی‌تری از تقلب نسبت به قانون است؛ مانند ماده ۴۶۳ که بیان می‌دارد اگر در بیع شرط، قصد بایع حقیقت بیع نباید احکام و آثار بیع درباره آن جاری نمی‌گردد. نمونه‌های دیگر، انجام معامله صوری با هدف فرار از ربا یا پرداخت بدهی ست.

درباره همه قراردادها اگر نسبت به موضوعی احتمال صوری و تقلبی بودن آن را می‌دهید به راحتی از طریق مشاوره حقوقی حضوری می‌توانید پاسخ سوال یا ابهامی خود را بگیرید و از مشکلات حقوقی بعدی جلوگیری کنید.

در ازدواج صوری روشن است که هدف از آن فریب و تقلب نسبت به قانون برای استفاده ناحق از قانون است. و از آنجا که به طور کلی قانون‌گذار هدفش از وضع قوانین ایجاد نظم عمومی است نه اینکه افراد بتوانند با شرایط ظاهری یا صوری آن را دور بزنند. بنابراین ازدواج صوری و هر نوع فریب و تقلب نسبت به قانون را مجاز و قانونی محسوب نمی‌کند.

در طلاق صوری نیز به طور کلی طرفین ملزم به نتایج شرعی و آثار حقوقی آن، مثل عدم رابطه زناشویی یا ازدواج زن پس از عده طلاق نیستند بلکه به ظاهر و دروغ طلاق را جاری کرده‌اند. البته ممکن است بعد از طلاق صوری، یکی از طرفین از آثار حقوقی طلاق به نفع خود استفاده کند و طرف مقابل نیز به دلایلی سکوت کند و صوری بودن طلاق را بیان نکند. این کار هرچند تخلف است اما اولاً به موضوع ما ارتباط مستقیم ندارد. ثانیاً اهمیت مشاوره حقوقی را پیش از انجام هر نوع عقد و معامله صوری را تذکر می‌دهد.

تفاوت ازدواج صوری با مصلحتی و اجباری

در پایان به یکی از تفاوت‌های ازدواج صوری با ازدواج‌های مصلحتی و اضطراری اشاره می‌شود. در ازدواج مصلحتی یا اضطراری شاید علاقه به طرف مقابل وجود نداشته باشد اما قصد آنها انجام ازدواج و تن دادن به نتایج حقوقی و قانونی آن است. و دلیلشان وجود مصلحت یا اضطرار است. به غیر ازدواج نیز ممکن است طلاق یا معاملات تجاری یا قراردادهای همکاری به صورت مصلحتی یا اضطراری انجام شود که همه آنها به دلیل وجود قصد واقعی و عدم تقلب نسبت به قانون، معتبر و صحیح هستند.

البته ازدواج یا طلاق یا هر عقد دیگری، اگر از روی اکراه یا اضطراری که به حد اجبار برسد و قصد واقعی را از بین ببرد انجام شود، باطل است. ازدواج یا طلاق در این نوع اکراه و اضطرار نیز به نوعی ازدواج و طلاق غیرواقعی اند اما مانند طلاق و ازدواج صوری از روی اختیار و انتخاب آزادانه نیستند. بنابراین ازدواج یا طلاق، به دو شکل صوری و اجباری باطل هستند اما ماهیت حقوقی آنها با هم متفاوت است.

*رپورتاژ آگهی

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر: