عماد افروغ
اگر سؤال این باشد که آیا ما در حال حاضر مشکل داریم؟ پاسخ مثبت است. ما مشکلات عدیده ای در حوزه فرهنگ، سیاست، اقتصاد و اجتماع داریم. اما در برابر این مشکلات چه باید کرد؟ پاسخ رجعت به گفتمان انقلاب اسلامی و مؤلفه های آن است. یعنی باید مدعیان دروغین را که با عملکرد خود، گفتمان انقلاب را منزوی می کنند، براساس معیارهای اصیل انقلاب به نقد کشید.
جامعه یا مردم ایران در حال حاضر با مشکلات و چالش هایی دست به گریبان هستند که می توان از دو منظر به آنها نگاه کرد. یکی از نگاه خود مردم و دیگر از منظر تحلیلی و به عنوان یک تحلیل گر.
از منظر اول مهمترین چالش ها و مشکلات مردم همان نیازهای فیزیولوژیکی است، از قبیل مسکن و معاش و اشتغال و البته برخی مشکلات دیگر که می توان آنها را نرم افزاری یا فرهنگی و اخلاقی دانست. در بین این چالش ها یا نیازها، اشتغال و مساله تولید برجسته تر است. چرا که بیکاری - که خود ریشه در سیاست های غلط اقتصادی دارد- منجر به برجسته شدن مشکلات در سایر حوزه ها هم می شود. با این همه این مشکلات در بین قشرهای مختلف جامعه ممکن است متفاوت باشد، همان گونه که در همه جوامع چنین وضعیتی ممکن است وجود داشته باشد. فارغ از جهت گیری و سمت و سو های سیاسی، نیازهای فیزیولوژیکی مهمترین خواسته ها و اولویت های مردم است.
اما از منظر تحلیلی می توان گفت مهمترین مشکل یا چالشی که جامعه ایران در گیر آن است، مشکل گفتمانی است. به این معنی که بیان این نیازها و تلاش برای حل و رفع آنها در قالب یک گفتمان، صورت بندی نمی شود. سیاست ها و برنامه ریزی ها عمدتاً غیر گفتمانی و به صورت روزمره صورت می گیرد و طبیعی است که به جایی هم نمی رسد.
شاید این سؤال مطرح شود که چه گفتمانی ظرفیت پاسخ گویی به این نیازها و حل مشکلات را دارد؟ پاسخ به این سوال به صورت قاطع گفتمان انقلاب اسلامی است. در جامعه ایران و ذیل جمهوری اسلامی ایران گفتمان های دیگر همچون لیبرال دموکراسی، ناسیونالیسم یا سوسیالیسم و ... پاسخ گو نیست. البته گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه عمل، و نه از منظر تئوری و نظر، تا کنون نتوانسته آنگونه که باید و شاید و به دلیل برخی بی مهری ها، خود را نشان دهد. با این حال باید مراقب بود که بحث سیاست ها و رفتارهای جاری و اجرایی از حوزه تئوری و اصل گفتمان منفک شود و حساب عملکردها به پای اصل گفتمان انقلاب اسلامی نوشته نشود.
معطوف به همین اصل می توان گفت که در دوره های گذشته یا به صورت گفتمانی و بر اساس گفتمان انقلاب اسلامی عمل نشده یا اگر هم ادعای گفتمانی وجود داشته غیر منسجم و اصطلاحا «وصله پینه ای» بوده است. مشخصاً در دولت های کارگزاران و اصلاحات، گفتمان انقلاب اسلامی نه در نظر و نه در عمل حاکم نبوده و در دوره فعلی هم که در ظاهر این گفتمان مطرح است، در عمل مورد اعتنا نیست و صرفاً از این گفتمان در جهت توجیه سیاست ها و رفتارهای ناموجه بهره برداری می شود.
بر این اساس اگر سؤال این باشد که آیا ما در حال حاضر مشکل داریم؟ پاسخ مثبت است. ما مشکلات عدیده ای در حوزه فرهنگ، سیاست، اقتصاد و اجتماع داریم. اما در برابر این مشکلات چه باید کرد؟ پاسخ رجعت به گفتمان انقلاب اسلامی و مؤلفه های آن است. یعنی باید مدعیان دروغین را که با عملکرد خود، گفتمان انقلاب را منزوی می کنند، براساس معیارهای اصیل انقلاب به نقد کشید.
برخی تفاسیر و برداشت ها از بعضی مفاهیم و اصول اساسی و مؤلفه های ارزشی که مشکل ساز هم شده اند و نتایج ناخوشایندی هم مترتب بر آن است، ربطی به قانون اساسی و انقلاب (مظروف) ندارد و ناشی از ظرف است. قانون اساسی اصول خوبی دارد اما به ظرف تحققش توجه نشده است. ظرفش به بخشی از فرهنگ ما و ساختارها، به رابطه قدرت- ثروت و فقدان تمرکزگرایی، اقتصاد نفتی و .... بر می گردد. وقتی به این ظرف توجه نشود، خواه ناخواه قابلیت مظروف تحت الشعاع قرار می گیرد. مسأله اساسی ما ظرف است نه مظروف. این ظرف محدود است که باعث شده مجلس در رأس امور نباشد، رابطه قدرت- مسئولیت جا نیافتد، شاهد مصلحت اندیشی کاذب، نظارت های کم رمق مجلس و تعدی دولت به مجلس و... باشیم. باید کاری کنیم که ظرف متناسب با مظروف بسط پیدا کند.
بنابر این مردم مشکلات مختلفی دارند که شاید مهمترین آن اشتغال و مساله تولید باشد. اما مشکل اساسی تر مشکل گفتمانی است. در حال حاضر گفتمان واحد و منسجمی که بتواند نظر مردم را جلب کند و در عین حال کارآمد و پاسخگوی نیازهای مردمی، باشد همان گفتمان انقلاب اسلامی است. مؤلفه های این گفتمان خود می تواند معیاری برای نقد وضعیت موجود باشد. حل و رفع مشکلات مردم بدون صورت بندی گفتمانی امکان پذیر نیست. برای ارائه برنامه های گفتمانی «الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت» نقطه محوری خوبی است، به شرط اینکه متوقف و سیاسی نشود و از همه ظرفیت های موجود برای تبیین و اجرای آن استفاده شود و نگاه زود بازده و کوتاه مدت مد نظر قرار نگیرد.
منبع: ضد فساد
جامعه یا مردم ایران در حال حاضر با مشکلات و چالش هایی دست به گریبان هستند که می توان از دو منظر به آنها نگاه کرد. یکی از نگاه خود مردم و دیگر از منظر تحلیلی و به عنوان یک تحلیل گر.
از منظر اول مهمترین چالش ها و مشکلات مردم همان نیازهای فیزیولوژیکی است، از قبیل مسکن و معاش و اشتغال و البته برخی مشکلات دیگر که می توان آنها را نرم افزاری یا فرهنگی و اخلاقی دانست. در بین این چالش ها یا نیازها، اشتغال و مساله تولید برجسته تر است. چرا که بیکاری - که خود ریشه در سیاست های غلط اقتصادی دارد- منجر به برجسته شدن مشکلات در سایر حوزه ها هم می شود. با این همه این مشکلات در بین قشرهای مختلف جامعه ممکن است متفاوت باشد، همان گونه که در همه جوامع چنین وضعیتی ممکن است وجود داشته باشد. فارغ از جهت گیری و سمت و سو های سیاسی، نیازهای فیزیولوژیکی مهمترین خواسته ها و اولویت های مردم است.
اما از منظر تحلیلی می توان گفت مهمترین مشکل یا چالشی که جامعه ایران در گیر آن است، مشکل گفتمانی است. به این معنی که بیان این نیازها و تلاش برای حل و رفع آنها در قالب یک گفتمان، صورت بندی نمی شود. سیاست ها و برنامه ریزی ها عمدتاً غیر گفتمانی و به صورت روزمره صورت می گیرد و طبیعی است که به جایی هم نمی رسد.
شاید این سؤال مطرح شود که چه گفتمانی ظرفیت پاسخ گویی به این نیازها و حل مشکلات را دارد؟ پاسخ به این سوال به صورت قاطع گفتمان انقلاب اسلامی است. در جامعه ایران و ذیل جمهوری اسلامی ایران گفتمان های دیگر همچون لیبرال دموکراسی، ناسیونالیسم یا سوسیالیسم و ... پاسخ گو نیست. البته گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه عمل، و نه از منظر تئوری و نظر، تا کنون نتوانسته آنگونه که باید و شاید و به دلیل برخی بی مهری ها، خود را نشان دهد. با این حال باید مراقب بود که بحث سیاست ها و رفتارهای جاری و اجرایی از حوزه تئوری و اصل گفتمان منفک شود و حساب عملکردها به پای اصل گفتمان انقلاب اسلامی نوشته نشود.
معطوف به همین اصل می توان گفت که در دوره های گذشته یا به صورت گفتمانی و بر اساس گفتمان انقلاب اسلامی عمل نشده یا اگر هم ادعای گفتمانی وجود داشته غیر منسجم و اصطلاحا «وصله پینه ای» بوده است. مشخصاً در دولت های کارگزاران و اصلاحات، گفتمان انقلاب اسلامی نه در نظر و نه در عمل حاکم نبوده و در دوره فعلی هم که در ظاهر این گفتمان مطرح است، در عمل مورد اعتنا نیست و صرفاً از این گفتمان در جهت توجیه سیاست ها و رفتارهای ناموجه بهره برداری می شود.
بر این اساس اگر سؤال این باشد که آیا ما در حال حاضر مشکل داریم؟ پاسخ مثبت است. ما مشکلات عدیده ای در حوزه فرهنگ، سیاست، اقتصاد و اجتماع داریم. اما در برابر این مشکلات چه باید کرد؟ پاسخ رجعت به گفتمان انقلاب اسلامی و مؤلفه های آن است. یعنی باید مدعیان دروغین را که با عملکرد خود، گفتمان انقلاب را منزوی می کنند، براساس معیارهای اصیل انقلاب به نقد کشید.
برخی تفاسیر و برداشت ها از بعضی مفاهیم و اصول اساسی و مؤلفه های ارزشی که مشکل ساز هم شده اند و نتایج ناخوشایندی هم مترتب بر آن است، ربطی به قانون اساسی و انقلاب (مظروف) ندارد و ناشی از ظرف است. قانون اساسی اصول خوبی دارد اما به ظرف تحققش توجه نشده است. ظرفش به بخشی از فرهنگ ما و ساختارها، به رابطه قدرت- ثروت و فقدان تمرکزگرایی، اقتصاد نفتی و .... بر می گردد. وقتی به این ظرف توجه نشود، خواه ناخواه قابلیت مظروف تحت الشعاع قرار می گیرد. مسأله اساسی ما ظرف است نه مظروف. این ظرف محدود است که باعث شده مجلس در رأس امور نباشد، رابطه قدرت- مسئولیت جا نیافتد، شاهد مصلحت اندیشی کاذب، نظارت های کم رمق مجلس و تعدی دولت به مجلس و... باشیم. باید کاری کنیم که ظرف متناسب با مظروف بسط پیدا کند.
بنابر این مردم مشکلات مختلفی دارند که شاید مهمترین آن اشتغال و مساله تولید باشد. اما مشکل اساسی تر مشکل گفتمانی است. در حال حاضر گفتمان واحد و منسجمی که بتواند نظر مردم را جلب کند و در عین حال کارآمد و پاسخگوی نیازهای مردمی، باشد همان گفتمان انقلاب اسلامی است. مؤلفه های این گفتمان خود می تواند معیاری برای نقد وضعیت موجود باشد. حل و رفع مشکلات مردم بدون صورت بندی گفتمانی امکان پذیر نیست. برای ارائه برنامه های گفتمانی «الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت» نقطه محوری خوبی است، به شرط اینکه متوقف و سیاسی نشود و از همه ظرفیت های موجود برای تبیین و اجرای آن استفاده شود و نگاه زود بازده و کوتاه مدت مد نظر قرار نگیرد.
منبع: ضد فساد
آخرین اخبار
پر بیینده ترین عناوین
پر بحث ترین عناوین
