محمود فرجامی
M_farjami@yahoo.com

سال‌ها پيش، آن موقعي كه خبر رسيد ژاپني‌ها تلويزيوني به اندازه قوطي كبريت ساخته‌اند، طنزنويس خوش‌ذوقي با اشاره با قوطي‌هاي كبريت خانواده نوشت اين كه چيزي نيست، ما سال‌هاست قوطي كبريت مي‌سازيم به اندازه تلويزيون!
از آن زمان سال‌ها گذشته است و پيشرفت‌هاي تكنولوژيك ما همچنان ادامه دارد. بخشي از اين پيشرفت‌ها را هر روز مي‌توانيد از راديو جوان بشنويد. در اين رسانه هر روز با چند نخبه و مخترع جوان گفت‌وگو مي‌شود كه همگي توانسته‌اند چيزهاي عجيب و غريبي بسازند كه به مراتب از مشابه خارجي آن بهتر و مقرون به صرفه‌تر است. نام‌ها هم معمولا كاملا علمي و حاوي توصيف عملكرد اختراع شگفت‌اور مزبور است و مثلا مخترع جوان دبيرستاني از «خودشويه انساني آبي تك خروجي اتوماتيك بدون نياز به برق و باتري و قابل حمل با روكش عايق الكتريسيته» براي توصيف آفتابه پدربزرگش كه دور دسته آن نوار چسب برق پيچيده، استفاده مي‌كند و حتما در انتها از مسئولان مي‌خواهد تا با عنايت بيشتر به نوابغ داخلي بودجه لازم براي توليد انبوه اين اختراع ملي را در اختيار وي قرار دهند تا گامي بزرگ براي خودكفايي كشور برداشته شود.
من خودم يك بار نشستم جمع و تفريق زدم و متوجه شدم اگر فقط تعداد اختراعاتي كه ناگهان در طول اين چهارسال در همين راديو معرفي شده‌اند را جمع بزنيم، تعداد اختراعات و اكتشافات ما از كل اختراعات و اكتشافات هر كشور پيشرفته‌اي در قرن اخير مي‌زند بالاتر! هرچند كه اين سوال هم همواره وجود دارد كه پس چرا با وجود اين‌همه اختراعات مفيد، نخبگان جوان، دولت خدمتگزار، رسانه ملي راستگو و مردم ميهن‌دوستي كه داريم؛ صنايع بزرگ كشور ما معطل روسيه است و ريزترين لوازم زندگي‌مان از چين وارد مي‌شود؟! اما ما به اين قبيل سوالات انحرافي كاري نداريم و مي‌رويم به سراغ آخرين روكم‌كني تكنولوژيك كه اخيرا توسط هموطنان در اصفهان به ثبت رسيده است.
اخبار حكايت از آن دارد كه تونل متروي شهر اصفهان كه قرار بوده از زير زاينده رود و سي و سه پل بگذرد از مسير خود منحرف شده و به اين پل آسيب رسانده است. اخبار گوناگون كه مثل ساير چيزهاي گوناگون ما هركدام براي خودشان سازي مي‌زنند ميزان اين انحراف را از شش متر تا 40 متر گزارش مي‌كنند كه اگر حفاري متوقف شده باشد در همين حد مانده است وگرنه امكان پيشرفت و تعالي آن همچنان وجود دارد. جالب اينجاست كه كل عرض زاينده رود بيش از چند صد متر نيست و در چنين فاصله اندك مهندسان غيور ايراني به چنين ركوردي دست يافته‌اند در حالي‌كه مهندسان فرانسوي و انگليسي طي عمليات حفر تونل ۵۲ كيلومتري كانال مانش كه از زير دريا فرانسه را به انگلستان متصل كرد و از دو سو به صورت همزمان آغاز شد نتوانستند بيش از چند سانتيمتر منحرف شوند.
اين هم يكي ديگر از ركوردزني‌هاي علمي و تكنولوژيك ماست كه جا دارد به اين خاطر نه فقط مثل هميشه از خودمان متشكر باشيم بلكه به اروپايي‌ها سركوفت بزنيم كه اگر پروژه تونل مانش را به جاي مهندسان خودشان به مهندسان متروي اصفهان ما واگذار كرده بودند؛ الان مي‌توانستد به جاي آنكه پس از ورود به ابتداي اين تونل در ادوكاله فرانسه در عرض نيم ساعت به فولكستون انگلستان برسند، از اين بندر فرانسوي حركت كنند و پس از چند روز سفر پرهيجان از واحه‌اي در صحراي سينا يا شبستان مسجد بابري در هند يا خيمه رئيس قبيله‌اي در قلب جنگل‌هاي آمازون يا زيرزمين يكي از اهرام مصر يا پاي ديوار چين سردرآورند!