کد خبر: ۲۴۴۹
تاریخ انتشار: ۱۰ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۰۴:۰۰

هر چند پرستاري حرفه‌اي به قدمت تاريخ بشري است، اما در حقيقت بيش از 200 سال از عمر رشته پرستاري به شكل نوين و فعلي در جهان نمي‌گذرد. در كشور ما نيز اين عمر كمتر از نصف عمر جهاني است و از عمر اين رشته به صورت آكادميك در كشور ما نيز حدود 90 سال مي‌گذرد. در حال حاضر 145 دانشكده پرستاري در مقاطع كارداني ، كارشناسي ، كارشناسي ارشد و دكتري فعاليت مي‌كنند.

روز ولادت بزرگ‌ترين پرستار عالم كه در او صفات كامل پرستار يافت شود، شايد بهترين انتخاب ممكن براي روز پرستار باشد. حضرت زينب (س) در زندگي خود با صفات برجسته‌اي چون صبر، شكيبايي، تحمل، عشق و دوستي همنوع و ... نقطه اوج فعاليت پرستاري را نشان مي‌دهد.

به گزارش فارس، قلبي شكسته با كوله‌باري پر از درد و غم‌، در دل غوغايي داشتن و ديدن ذوالجناح بدون سوار و دم بر نياوردن و بدون توجه به خود، وجود را وقف ديگران كردن و پرستار شدن. روز ولادت بزرگ‌ترين پرستار عالم كه در او صفات كامل پرستار يافت شود، شايد بهترين انتخاب ممكن براي روز پرستار باشد. حضرت زينب (س) در زندگي خود با صفات برجسته‌اي چون صبر، شكيبايي، تحمل، عشق و دوستي همنوع و ... نقطه اوج فعاليت پرستاري را نشان مي‌دهد.
هر چند پرستاري حرفه‌اي به قدمت تاريخ بشري است، اما در حقيقت بيش از 200 سال از عمر رشته پرستاري به شكل نوين و فعلي در جهان نمي‌گذرد. در كشور ما نيز اين عمر كمتر از نصف عمر جهاني است و از عمر اين رشته به صورت آكادميك در كشور ما نيز حدود 90 سال مي‌گذرد. در حال حاضر 145 دانشكده پرستاري در مقاطع كارداني ، كارشناسي ، كارشناسي ارشد و دكتري فعاليت مي‌كنند.

شغل خطرناك

پرستاران در تماس و ارتباط مستقيم با بيماران قرار دارند و در اين ميان، وضعيت بيماران بخش‌هاي ويژه و عفوني كه بايد بيشترين مراقبت‌هاي بهداشتي از آنان صورت بگيرد، در حال حاضر به محل نگراني از بابت انتقال بيماري تبديل شده است. پرستاران هنگام خدمت با عوامل بيماريزايي همچون ويروس‌هاي ايدز، هپاتيت، سل و بسياري موارد ديگر در تماس مستقيم هستند كه اين امر سلامت جاني آنها را بشدت به خطر مي‌اندازد.

گاهي نيز بيماري‌ از پرستار مخفي مي‌شود. مخفي كردن بيماري‌هاي خاص ظلم مضاعف در حق پرستاران است، چرا كه اين حق پرستار است كه بداند با چه نوعي از بيماري در ارتباط است. البته گاهي ممكن است بيمار مبتلا به ايدز يا هپاتيت خودش هم نداند كه چه بيماري‌اي دارد.

گذشته از پرستاران، توجه نداشتن به اين نكته، خطرات ناگواري را متوجه سلامت مردم و جامعه خواهد كرد، زيرا يك پرستار آلوده به بيماري عفوني مي‌تواند بيماران ديگر را نيز آلوده كند.

روزي براي پرستاران

انتخاب نام براي روزهاي سال و تجليل و يادبود از آن مناسبت‌ها كاري مهم است كه بايد در آن كمال دقت و توجه را داشت تا بهترين روز را براي آن مناسبت در نظر گرفت. انتخاب روزي كه در آن بتوان از مقام شامخ پرستاران و بهورزان تجليل كرد، به دليل سختي كار اين افراد دشوارتر است. روز ولادت بزرگ‌ترين پرستار عالم كه در او صفات كامل يك پرستار يافت شود شايد بهترين انتخاب ممكن بود.حضرت زينب (س) در زندگي خود با صفات برجسته‌اي چون صبر، شكيبايي، تحمل، عشق و دوستي همنوع و ... راهي نمايان از چگونه زيستن را به كساني كه قصد داشتند پرستاري را نقطه اوج فعاليت خود قرار دهند، نشان داد.

جالب است بدانيد 12 مي (22 ارديبهشت) نيز روز جهاني پرستار نام دارد.در چنين روزي از سال‌1820 فلورانس نايتينگل، پرستار معروف به دنيا آمد. وي در جريان جنگ‌هاي كريمه و درمان نظاميان مجروح تلاش بسياري كرد و به همين دليل شهرت جهاني به دست آورد و به پاس تلاش‌هاي فراوان وي در امر پرستاري ، روز تولد وي در بسياري از كشورها روز جهاني پرستار اعلام شد.

فلورانس نايتينگل، ملقب به بانوي چراغ به دست، در سال‌1860، آموزشگاه پرستاري نايتينگل را در بيمارستان سنت توماس لندن تأسيس كرد. اين آموزشگاه كه اولين دانشكده پرستاري در دنيا به‌شمار مي‌رود، با 10 دانشجو آغاز به كار كرد. اين اولين دانشكده پرستاري در دنيا بر 2 اصل مهم استوار بود: يكي اين‌كه پرستاران حتما مي‌بايست به‌طور عملي در رشته تخصصي خود آموزش مي‌ديدند و ديگر اين‌كه موظف بودند نظم و انضباط و اصول اخلاقي را در هر شرايطي رعايت كنند. فلورانس نايتينگل با تأسيس اين آموزشگاه موفق شد حرفه پرستاري را از شغلي بدنام به حرفه‌اي آبرومند براي زنان تبديل كند.

شايد بد نباشد در كنار روز ولادت حضرت زينب(س) كه به عنوان روز پرستار در كشور شناخته مي‌شود روز جهاني پرستار را نيز به تقدير از اين سپيد پوشان دردمند اختصاص داد. چنان كه در برخي مناسبت‌ها در كنار روز ملي، روز جهاني نيز گرامي داشته مي‌شود. آيا براستي حتي 2 روز تقدير از اين قشر زحمتكش و گرامي ‌كافي است؟!

كار سخت بدون سختي كار

پرستاري در بيشتر كشورهاي دنيا به عنوان يك شغل سخت و زيان‌آور شناخته شده است، اما در ايران پرستاران بسياري از مزاياي سختي كار را ندارند يا در عمل فرصتي براي استفاده از آن را پيدا نمي‌كنند.

فردي كه پرستار با او سرو كار دارد، بيماري است كه با اضطراب، تشويش و نگراني درباره آينده دست به گريبان است. بيماران كم بضاعت تر نگران تهيه مخارج هستند.

ارباب رجوع بيمارستان‌ها و پرستاران ، افرادي با آستانه تحمل پايين هستند كه از پرستار خود انتظار دارند رفتاري بسيار خوب داشته باشد و تحمل كوچكترين بي اعتنايي را از طرف او ندارند. اين فضا، فضايي غمناك است كه شادابي ندارد. كسي كه به طور مداوم در چنين محيطي كار مي‌كند بسختي مي‌تواند روحيه خود را حفظ كند. علاوه بر اين، شيفت‌هاي فشرده و اضافه كاري‌هاي زياد و شب كاري‌ها همگي دست به دست هم مي‌دهند تا روحيه اين افراد را ضعيف كنند.

حال كمبود نيرو را به اين مشكلات اضافه كنيد؛ در اين شرايط تعداد بيماراني كه هر پرستار مسووليت نگهداري آنها را دارد با توانايي جسماني او تناسبي ندارد، به طوري كه فشار زياد كار، رمقي براي رسيدگي به نحو مطلوب براي پرستاران باقي نمي‌گذارد.

از سوي ديگر، بخشي از خدماتي كه بيماران نياز دارند مثل خدمات اوليه بيماران، كمك در راه بردن، غذا دادن و غيره در شرح وظايف پرستاران نيست و اين كارها وظيفه كمك بهيار است، اما چون كمك بهيار در بيمارستان نيست يا به تعداد كم وجود دارد و از طرفي بيمار همه آنها را از پرستار انتظار دارد با توجه به اين‌كه پرستاران حس انسان‌دوستانه دارند اين كارها نيز از سوي پرستاران انجام مي‌شود. گاهي حتي برخي فعاليت‌هاي پرستاران اداري است كه بايد توسط منشي انجام شود، اما پرستار به اجبار انجام مي‌دهد.

شيفت‌هاي مضر

شغل‌هاي شيفتي براي سلامت مضرند. بررسي‌ها نشان داده است افرادي كه زمان كار آنها به واسطه شيفتي بودن تغيير مي‌كند، بيشتر در معرض ابتلا به بيماري‌هاي مختلف قرار مي‌گيرند. از آنجا كه ساعت بيولوژيك بدن سيستم‌هاي پيچيده بدن و تنظيم هورمون‌ها را به عهده دارد، با اختلال در كار آن كل بدن از تنظيم خارج مي‌شود.

محققان به پرستاران و آتش‌نشانان و رانندگان بين شهري اشاره مي‌كنند كه اين افراد بايد بيشتر مراقب سلامت خود باشند.

مگر فرشته هم بده

گاهي بيماران يا همراهان آنها از بد خلقي پرستاران گله مند هستند.در اين‌كه در هر شغلي خوب و بد مي‌تواند وجود داشته باشد شكي نيست، در اين‌كه انسان نيز گاهي ممكن است اشتباه كند هم شكي نيست، اما نبايد يكطرفه به قاضي رفت.

مشكلات مالي در هر شغل و صنفي ممكن است وجود داشته باشد .بسياري از افراد جامعه شغل دوم و سوم دارند، اما وقتي شغل با جان انسان‌ها در ارتباط باشد مشكلات مالي روي ديگري پيدا مي‌كند.

برخي پرستاران براي حل مشكلات مالي خود مجبور به انجام 2 يا 3 شيفت كار هستند. طبيعي است وقتي بيش از توان كار كنند كيفيت كار پايين خواهد آمد و شايد ديگر حوصله كافي براي تحمل همه چيز وجود نداشته باشد. ضمن اين‌كه گذشته از ساعات طولاني كاري شكوه و شكايت و گاهي غرغرهاي بي‌مورد بيماران (كه نمي‌توان خرده از آنان گرفت زيرا شرايط طبيعي ندارند و بد اخلاق‌تر و دل نازك تر از گذشته هستند) موجب خستگي روحي و جسمي ‌پرستار مي‌شود. پرستار هم آدم است و ظرفيت آدمي‌محدود. او خسته مي‌شود، عصبي مي‌شود و گاهي هم زير بار مشكلات و سختي كار به اصطلاح كم مي‌آورد. در اين شرايط كه آستانه تحمل او پايين ‌آمده است شايد حرفي بزند يا كاري كند كه از ديد همراهان بيمار در شان فرشته سپيد پوش نباشد و ايراد بد بودن از فرشته را مي‌گيرند؛ اما كسي هم از او نمي‌پرسد كه خرج زندگي اين فرشته از كجا تامين مي‌شود و وضع رفاهي او چطور است. پرستار هم مجبور است مثل ديگران براي تامين مخارج كار كند، حتي اگر 3 شيفت در روز باشد. ولي اين فرق وجود دارد كه در اين وضعيت علاوه بر پرستار بيمار نيز متضرر مي‌شود.

بازنگري وظايف

شرح وظايف پرستاري متناسب با توسعه و پيشرفت‌هاي پزشكي و پرستاري نيست. خيلي از مواردي كه هم‌اكنون در سيستم درمان و سلامت در حال انجام است، مانند پيوندهاي قلب، كبد، ريه، كليه و جراحي‌هاي مختلف و همچنين تكنيك‌هايي كه در خصوص قلب و عروق، باز كردن عروق و غيره در كشور در حال انجام است، در گذشته نبوده است. در 20 سال پيش خيلي از تكنولوژي‌ها و دستگاه‌هايي كه امروز در بخش‌هاي ويژه استفاده مي‌شود، وجود نداشت، اما اكنون با اين پيشرفت‌ها انتظارات نيز از پرستاران تغيير كرده است.

انتظارات از سيستم پرستاري ايجاب مي‌كند كه شرح وظايف و نقش‌هاي جديدي را براي پرستاران با توجه به توسعه‌هاي جديد تعريف كنيم. شرح وظايف فعلي پرستاران در حال حاضر بسيار محدود و بسته است و جوابگوي نيازهاي فعلي سيستم سلامت نيست. در خيلي از موارد نيز صراحت و شفافيت ندارد.

نيازمند پرستاري

در حال حاضر 200 هزار پرستار تربيت شده در كشور وجود دارد. 60 هزار نفر از مجموعه وزارت بهداشت را پرستاران و گروه‌هاي وابسته به آن تشكيل مي‌دهند. هم اكنون سالانه حدود 5000 فارغ‌التحصيل پرستاري داريم كه 87 درصد آنان را زنان پرستار تشكيل مي‌دهند.در مجموع 140 هزار پرستار شاغل در بخش‌هاي دولتي و غير دولتي در حالي به ارائه خدمات به بيماران مي‌پردازند كه خود غالبا بيمار و نيازمند پرستاري هستند. به گفته رئيس سازمان نظام پرستاري، 75 درصد اين پرستاران از اختلالات اضطرابي و افسردگي رنج مي‌برند و 4/66‌‌‌درصد نيز دچار كمر درد، 31 درصد دچار ناراحتي‌هاي ستون فقرات، 28 درصد درد شانه ، 34‌‌‌درصد درد گردن، 52 درصد پا درد هستند و 41 درصد از آنان به طور كلي از دردهاي عضلاني شكايت مي‌كنند.

براي سلامت جامعه

پرستاران، فرشتگان سپيدپوش جامعه هستند كه لباس خدمت بي‌منت را بر تن دارند. اين جمله كليشه‌اي بارها و بارها تكرار شده است. اينان بي اجر و منت هر خدمتي را انجام مي‌دهند اما مباد يا رب مخدوم بي‌عنايت.

روز پرستار هم روزي كليشه‌اي شده است. نشريات تقدير و تشكر مي‌كنند و پرستاران گله و شكايت. هر سال در روز پرستار نشريات مي‌نويسند «سفيدپوشان مهربان همچون فرشته بر بالين بيماران حاضر مي‌شوند و شبانه روز خود را وقف آنها مي‌كنند روزتان مبارك باد و ...» اما كسي به اين فكر نمي‌كند كه اين پرستاران خود نياز به پرستاري دارند!

پرستار در نقش فرشته‌اي سفيدپوش وظيفه مهمي ‌به عهده دارد. رساندن دارو و ارائه مراقبت‌هاي پزشكي فقط قسمتي از وظيفه اوست. او بايد بتواند از نظر روحي و رواني نيز از بيمار مراقبت كند يا حداقل وضع او را بدتر نكند. اما وقتي پرستار خود با مشكلات گوناگوني مواجه است آيا مي‌توان از او انتظار تيمار داشت؟ اگر به فكر سلامت جامعه هستيم، بايد سلامت پرستاران را مد نظر قرار دهيم. كما اين‌كه مقام معظم رهبري در فرمايش‌هاي خود عنوان كرده‌اند: «بياعتنايي به شغل شريف پرستاري، بي‌اعتنايي به سلامت جامعه است.

بيماري كه دوران بيماري و رنج را به دور از دوستان و خانواده در بيمارستان سپري مي‌كند، چشم اميد به رسيدگي پرستار دارد. او نيازمند محبت است تا بهبود يابد. اما پرستاران هم حمايت و پشتيباني جامعه را مي‌جويند و خواهان ارج نهادن جامعه به جايگاه واقعي خويشند.

رهايي جامعه پرستاري از مشكلات مي‌تواند به حفظ سلامت جامعه كمك شاياني كند اين راه دشوار و سخت و در عين حال پيچيده محقق نمي‌شود مگر اين‌كه تمام آحاد جامعه و مسوولان و نهادها به‌صورت هماهنگ و متحد و همراه با انسجام در راه ياري پرستاران يا همان سربازان سلامت همقدم شوند.
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر: